{"id":3972,"date":"2020-04-29T02:01:00","date_gmt":"2020-04-29T02:01:00","guid":{"rendered":"https:\/\/ishljod.is\/?p=3972"},"modified":"2021-10-07T14:19:19","modified_gmt":"2021-10-07T14:19:19","slug":"althjodlegur-dagur-havadavitundar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ishljod.is\/?p=3972","title":{"rendered":"Al\u00fej\u00f3\u00f0legur dagur h\u00e1va\u00f0avitundar."},"content":{"rendered":"\n<p>\u00cd dag er <a href=\"http:\/\/chchearing.org\/noise\/day\/\">Al\u00fej\u00f3\u00f0legur dagur h\u00e1va\u00f0avitundar (International Noise Awareness Day)<\/a> sem haldinn er \u00e1r hvert. \u00c1 \u00feessum degi er huga\u00f0 a\u00f0 h\u00e1va\u00f0a \u00ed umhverfi f\u00f3lks og \u00feeirra \u00e1hrifa sem h\u00e1va\u00f0i hefur. En hva\u00f0 er h\u00e1va\u00f0i? H\u00e1va\u00f0i fyrir einum er t\u00f3nlist fyrir annan. \u00cd \u00feessu m\u00e1 skynja skilgreininguna, en \u00ed regluger\u00f0 um h\u00e1va\u00f0a er h\u00e1va\u00f0i skilgreindur \u00e1 eftirfarandi h\u00e1tt:  &#8220;H\u00e1va\u00f0i &#8211; \u00d3\u00e6skileg e\u00f0a ska\u00f0leg hlj\u00f3\u00f0 sem stafa m.a. fr\u00e1 ath\u00f6fnum f\u00f3lks, umfer\u00f0 e\u00f0a atvinnustarfsemi.&#8221; <\/p>\n\n\n\n<p>\u00cd dag er tilvali\u00f0 a\u00f0 huga a\u00f0 s\u00ednu eigin umhverfi, hvort sem \u00fea\u00f0 er heimili, vinnusta\u00f0ur, einkagar\u00f0ur e\u00f0a almannar\u00fdmi, og telja upp \u00fe\u00e1 h\u00e1va\u00f0avalda sem eru til sta\u00f0ar. \u00cd kj\u00f6lfari\u00f0 er h\u00e6gt a\u00f0 \u00edmynda s\u00e9r hvernig umhverfi\u00f0 v\u00e6ri ef hlj\u00f3\u00f0myndin, \u00fe.e. \u00f6ll hlj\u00f3\u00f0 sem heyrast, en einnig \u00fea\u00f0 sem heyrist \u00ed \u00fe\u00f6gninni (\u00fev\u00ed \u00fe\u00f6gnin ber me\u00f0 s\u00e9r \u00fdmis hlj\u00f3\u00f0 ef vel er a\u00f0 g\u00e1\u00f0), v\u00e6ri \u00f6\u00f0ruv\u00edsu og hvort \u00fea\u00f0 s\u00e9 yfir h\u00f6fu\u00f0 gerlegt a\u00f0 breyta hlj\u00f3\u00f0myndinni.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00e1va\u00f0i \u00ed umhverfi f\u00f3lks er fyrir flesta eitthva\u00f0 sem varir \u00ed stutta stund. Fyrir \u00edb\u00faa borga, getur h\u00e1va\u00f0i hinsvegar veri\u00f0 vi\u00f0varandi. Ranns\u00f3knir s\u00fdna a\u00f0 sl\u00edkar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur valda f\u00f3lk heilsutj\u00f3ni \u00e1 l\u00f6ngum t\u00edma. S\u00fdnt hefur veri\u00f0 fram \u00e1 a\u00f0 f\u00f3lki sem b\u00fdr vi\u00f0 langvarandi h\u00e1va\u00f0a er h\u00e6ttara vi\u00f0 a\u00f0 f\u00e1 hjarta og \u00e6\u00f0asj\u00fakd\u00f3ma, f\u00e1 sykurs\u00fdki 2 en einnig \u00fej\u00e1st af andlegum kvillum svo sem stressi og kv\u00ed\u00f0a.<\/p>\n\n\n\n<p>Fj\u00f6lmargar ranns\u00f3knir hafa einnig s\u00fdnt fram \u00e1 tengsl h\u00e1va\u00f0a, e\u00f0a \u00f3fulln\u00e6gjandi hlj\u00f3\u00f0vistar, \u00ed umhverfi barna vi\u00f0 \u00fe\u00e6tti eins og n\u00e1ms\u00f6r\u00f0ugleika, \u00f3\u00e6skilegt atferli, stress og kv\u00ed\u00f0a. S\u00e9r \u00ed lagi er g\u00f3\u00f0 hlj\u00f3\u00f0vist mikilv\u00e6g fyrir b\u00f6rn \u00e1 yngri stigum sk\u00f3lakerfisins (leik- og grunnsk\u00f3li) sem ekki hafa \u00f6\u00f0last n\u00e6gan \u00feroska til \u00feess a\u00f0 takast \u00e1 vi\u00f0 h\u00e1va\u00f0a-\u00e1reiti \u00e1 j\u00e1kv\u00e6\u00f0an og uppbyggilegan h\u00e1tt. B\u00f6rnum sem stunda n\u00e1m \u00e1 \u00f6\u00f0ru tungum\u00e1li en s\u00ednu m\u00f3\u00f0urm\u00e1li farnast einnig betur \u00ed n\u00e1mi ef hlj\u00f3\u00f0vist er g\u00f3\u00f0. \u00dea\u00f0 er nefninlega gr\u00ed\u00f0arlegt \u00e1lag a\u00f0 l\u00e6ra n\u00fdja hluti \u00e1 tungum\u00e1li sem einstaklingar hafa ekki fullt vald \u00e1. G\u00f3\u00f0 hlj\u00f3\u00f0vist er \u00fev\u00ed eitt af \u00fev\u00ed sem h\u00e6gt er a\u00f0 huga a\u00f0 til \u00feess a\u00f0 gera fleirum kleyft a\u00f0 pluma sig \u00ed n\u00e1mi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c1 vinnust\u00f6\u00f0um er oftar en ekki mikill h\u00e1va\u00f0i sem getur veri\u00f0 starfseminni e\u00f0lisl\u00e6gur e\u00f0a ekki. \u00dear sem h\u00e1va\u00f0i er \u00f3rj\u00fafanlegur hluti  starfseminnar eru starfsmenn oftar en ekki me\u00f0 heyrnarhl\u00edfar s\u00e9r til varnar. \u00c1 \u00f6\u00f0rum st\u00f6\u00f0um \u00fear sem h\u00e1va\u00f0i er ekki eiginlegur hluti starfseminnar, eins og \u00e1 skrifstofum, veldur h\u00e1va\u00f0i oft einbeitingarmissi. Einbeitingarmissir getur kosta\u00f0 vinnuveitendur miklar fj\u00e1rh\u00e6\u00f0ir \u00e1 l\u00f6ngum t\u00edma ef starfsmenn eru s\u00edfellt a\u00f0 truflast vi\u00f0 s\u00edn daglegu st\u00f6rf. Ranns\u00f3knir s\u00fdna a\u00f0 \u00fea\u00f0 tekur allt a\u00f0 20 m\u00edn\u00fatur a\u00f0 n\u00e1 upp \u00fer\u00e6\u00f0i sem trufla\u00f0ur var af utana\u00f0komandi \u00e1reiti. \u00dea\u00f0 ver\u00f0ur auglj\u00f3st a\u00f0 \u00fea\u00f0 er d\u00fdrt a\u00f0 hafa starfsmann sem n\u00e6r ekki a\u00f0 sinna vinnunni \u00e1 \u00e1hrifar\u00edkann h\u00e1tt vegna utana\u00f0komandi hlj\u00f3\u00f0a. Oftast er h\u00e6gt a\u00f0 endurskipuleggja r\u00fdmi \u00feannig a\u00f0 allir geti sinnt sinni vinnu, b\u00e6\u00f0i \u00feeir sem \u00feurfa kannski miki\u00f0 a\u00f0 tala \u00ed s\u00edma (og valda \u00fear me\u00f0 truflun), en eins \u00feeir sem \u00feurfa a\u00f0 eibeita s\u00e9r miki\u00f0 vi\u00f0 \u00farlausn fl\u00f3kinna verkefna.<\/p>\n\n\n\n<p>Heimildir og \u00edtarefni.<br><a href=\"http:\/\/www.euro.who.int\/en\/publications\/abstracts\/environmental-noise-guidelines-for-the-european-region-2018\">H\u00e1va\u00f0i \u00ed umhverfi og \u00e1hrif \u00e1 heilsu<\/a> &#8211; Sk\u00fdrsla fr\u00e1 Al\u00fej\u00f3\u00f0a heilbrig\u00f0isstofnuninni (WHO)<br><a href=\"https:\/\/www.ust.is\/library\/Skrar\/Einstaklingar\/Heilbrigdi-og-orygg\/Havadi\/Lei%C3%B0beiningar_Hlj%C3%B3%C3%B0vistarkr%C3%B6fur%20%C3%AD%20umhverfi%20barna_2012.pdf\">Lei\u00f0beiningar um h\u00e1va\u00f0a \u00ed umhverfi barna<\/a>  af vef Umhverfisstofnunar<br><a href=\"http:\/\/levelav.nl\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/Haapakangas-et-al-2014-Applied-Acoustics-open-office-lab.pdf\">\u00c1hrif utana\u00f0komandi tals \u00e1 frammist\u00f6\u00f0u og hugl\u00e6ga truflun<\/a> &#8211; Finnsk ranns\u00f3kn<br><a href=\"https:\/\/www.frontiersin.org\/articles\/10.3389\/fpsyg.2015.00618\/full\">Tilfinningaleg \u00e1hrif hlj\u00f3\u00f0s<\/a> &#8211; S\u00e6nsk ranns\u00f3kn<\/p>\n\n\n\n<p>Ragnar Vi\u00f0arsson er hlj\u00f3\u00f0verkfr\u00e6\u00f0ingur og \u00e1hugama\u00f0ur um hlj\u00f3\u00f0vist \u00ed umhverfinu og \u00e1hrif \u00feess \u00e1 heilsu f\u00f3lks. Ragnar er eigandi <a href=\"http:\/\/www.hljodvist.is\">Hlj\u00f3\u00f0vist R\u00e1\u00f0gj\u00f6f &amp; H\u00f6nnun<\/a> og situr \u00ed stj\u00f3rn <a href=\"http:\/\/www.ishljod.is\/stjorn\">\u00cdshlj\u00f3\u00f0<\/a>.<br><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd dag er Al\u00fej\u00f3\u00f0legur dagur h\u00e1va\u00f0avitundar (Noise awareness day) sem haldinn er \u00e1r hvert. \u00c1 \u00feessum degi, sem ber upp \u00e1 Sumardaginn fyrsta \u00ed \u00e1r, er huga\u00f0 a\u00f0 h\u00e1va\u00f0a \u00ed umhverfi f\u00f3lks og \u00feeirra \u00e1hrifa sem h\u00e1va\u00f0i hefur. En hva\u00f0 er h\u00e1va\u00f0i? H\u00e1va\u00f0i fyrir einum er t\u00f3nlist fyrir annan. \u00cd \u00feessu m\u00e1 skynja skilgreininguna, en \u00ed regluger\u00f0 um h\u00e1va\u00f0a er h\u00e1va\u00f0i skilgreindur \u00e1 eftirfarandi h\u00e1tt:  &#8220;H\u00e1va\u00f0i &#8211; \u00d3\u00e6skileg e\u00f0a ska\u00f0leg hlj\u00f3\u00f0 sem stafa m.a. fr\u00e1 ath\u00f6fnum f\u00f3lks, umfer\u00f0 e\u00f0a atvinnustarfsemi.&#8221; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[46,1],"tags":[49,48,50],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ishljod.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3972"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ishljod.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ishljod.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ishljod.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ishljod.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3972"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ishljod.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3972\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3998,"href":"https:\/\/ishljod.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3972\/revisions\/3998"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ishljod.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3972"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ishljod.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3972"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ishljod.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3972"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}